Społeczny rozwój nauki

EPISTEMOLOGIA GENETYCZNA

Adam Piwiński  -  8 grudnia, 2010

Celem nadrzędnym, jaki postawił sobie J. Piaget i który starał się realizować, jest stworzenie epistemologii naukowej, tj. dyscypliny opartej na metodach postę­powania badawczego właściwych dyscyplinom empirycznym (w terminologii Piageta „indukcyjno-dedukcyjnym”) oraz czerpiącej stamtąd swe przesłanki. Pierwszym krokiem do realizacji tego celu jest — jego zdaniem — wyodrębnienie problematyki teoriopoznawczej z całokształtu zagadnień filozofii, w którym...

Read More

SZEREG CZYNNIKÓW

Adam Piwiński  -  19 listopada, 2010

Jako najważniejszy można tu wymienić dążenie filozofii do poznania całościowego, przejawiające się w stawianiu bardzo ogólnych i niezbyt jasnych pytań, nie wyznaczających wyraźnie określonych granic terenu badań. Chodzi tu o pytania w rodzaju: ,,Czym jest poznanie naukowe traktowane jako całość?”, „Co to jest prawda?” — (w szczególności naukowa), Co jest istotą ro­zumu?, itp. Niejasność tego...

Read More

WYRAŻENIE PRZEKONANIA

Adam Piwiński  -  11 listopada, 2010

Piaget wyraża to przekonanie stwierdzając m. in.: „Pojawia się jednak natychmiast zasadnicze pytanie dotyczące stosunków między nauką a filozofią: czy istnieje jakaś metoda poznawcza obiektywna, przydatna dla wszystkich? Otóż jest oczywiste, że nie istnieje żadna metoda, która łączyłaby wszystkich wybitnych uczonych. Poznanie całościowe jest obecnie — i być może będzie zawsze — sprawą prowizo­rycznej syntezy,...

Read More

INNY CZYNNIK PRZESĄDZAJĄCY

Adam Piwiński  -  28 października, 2010

Innym czynnikiem, przesądzającym – zdaniem Piageta — o spekuiatywności filozofii, jest jej oderwanie od dyscyplin szczegółowych. Niektóre tezy filozoficzne, zwłaszcza te, które dotyczą genezy wiedzy, są twierdzeniami faktualnymi, które należałoby zweryfikować metodami naukowymi, uwzględniając dane empiryczne ustalone m. in. przez dyscypliny szczegółowe (np. przez psychologię). Tymczasem w filozofii bądź w ogóle nie próbuje się ich...

Read More

ODERWANIE FILOZOFII OD NAUKI

Adam Piwiński  -  25 października, 2010

Wyrazem oderwania filozofii od nauki jest także to, iż w ramach wielkich systemów epistemologicznych (różne wersje aprioryzmu i empiryzmu pozytywistycznego) proces poznania naukowego ujmowany był zawsze statycznie, z pominięciem per­spektywy historycznego rozwoju wiedzy naukowej.Tej ogólnej tendencji uprawiania filozofii niezależnie od nauki zaczyna — zda­niem Piageta — towarzyszyć krystalizująca się obecnie tendencja odmienna, ściślej­szego wiązania w...

Read More

PRZEJAW TENDENCJI

Adam Piwiński  -  22 października, 2010

Stwierdza on m. in. co następuje: ,,Wydaje się, że epistemologia czy teoria poznania naukowego zmierza obecnie do oddzielenia się od metafizyki, i to w taki sam sposób, jak psychologia. Liczne przejawy tej tendencji wskazują mniej lub bardziej wyraźnie, że ludzie nauki sami pragną prowadzić syste­matyczne studia nad procedurami badania i poznawania, które są nieodłącznie związane...

Read More

SZANSE ODERWANIA SIĘ

Adam Piwiński  -  19 października, 2010

Wypowiedź ta wskazuje nie tylko na to, że według Pia­geta szansę oderwania się epistemologii od metafizyki stwarza ścisłe powiązanie refleksji teoriopoznawczej z praktyką badawczą różnych dyscyplin naukowych, ale i na to, że dopatruje się on mimo wszystko w działalności pewnych szkół filozo­ficznych zaczątków własnej koncepcji epistemologii jako nauki. Wracając do sprawy oceńy przez Piageta działalności...

Read More

W POSTACI NIEJASNYCH PYTAŃ

Adam Piwiński  -  11 października, 2010

Formułuje je w postaci niejasnych pytań, które (iii) próbuje rozwiązać jednocze­śnie, przyjmując z góry szereg założeń i tworząc bardzo ogólny system filozoficzny, będący bądź czystą spekulacją, bądź przedwczesną systematyzacją pewnych wstęp­nych ustaleń, (iv) nie stara się systemu tego zweryfikować, nawet jeśli w jego ramach stawia się pewne kwestie wyraźnie o charakterze faktualnym.Przeciwieństwem filozofa jest uczony...

Read More

ODMIENNIE NIŻ FILOZOF

Adam Piwiński  -  7 października, 2010

Odmiennie niż filozof, zajmuje się on zagadnieniami szczegółowymi (a nie „całościowymi”), pozostawiając na uboczu problemy, które w danym czasie dzielą uczonych (jak np. problem wolności człowieka na razie pomijany przez psychologię). Respektując zasady decydujące o prawidłowym sta­wianiu pytań, na które próbuje znaleźć odpowiedź, tj. reguły ścisłego wyznaczania zakresu badań i weryfikacji, uczony powstrzymuje się „z...

Read More

ODRZUCENIE SYSTEMATYZACJI

Adam Piwiński  -  19 września, 2010

Odrzuca zatem wszelką przedwczesną systematyzację, która byłaby niezgodna z obiektywizmem traktowanym jako zasada moralna”.Jakkolwiek kontrowersyjne może się wydać takie widzenie filozofii i nauki (czy postępowania filozofa i badacza-specjalisty jakiejś dyscypliny szczegółowej), przybliża nam ono zrozumienie racji, którymi kierował się Piaget wyodrębniając epistemologię genetyczną z kręgu filozofii i (pozornie — jak się zdaje) uniezależnia­jąc ją od...

Read More

ROZPOZNANIE ZASAD

Adam Piwiński  -  12 września, 2010

Jednocześnie zaś rozpoznanie zasad owej opozycji pozwala nam lepiej zrozumieć poszczególne wymogi czy warunki, jakie nakłada on na epistemologię, m. in. w tej jej wersji, którą sam rozwija. Przynajmniej niektóre z nich wydają się bowiem niezbyt oczywiste, jeśli rozważać je poza kon­tekstem przekonań dotyczących filozofii. Należy tu m. in. często podkreślany przez Piageta warunek, aby...

Read More

NIEOCZYWISTOŚĆ WARUNKÓW

Adam Piwiński  -  23 sierpnia, 2010

W zasadzie dopiero drugi z podstawowych warunków przekształcenia epistemologii w naukę przypomina wymóg typu metodologicznego. Dotyczy on „sposobu wyznaczania zakresu problemów i ich precyzowania”: należy planowo ustalić w taki sposób przedmiot badań epistemologii naukowej i nadać problemom taką formę, „aby zespoły uczonych mogły je rozwiązywać jednakowo, niezależnie od osobistej filozofii tych badaczy”.Nieoczywistość pewnych warunków bierze...

Read More